Wat te doen tijdens een inbraak
Leer hoe je veilig handelt wanneer je een inbreker betrapt of thuiskomt tijdens een inbraak. Ontdek wat de politie adviseert in deze situatie.
Thuiskomen terwijl er iemand in je huis is, of ‘s nachts geluiden horen die niet thuishoren. Het zijn angstaanjagende situaties waarin je eerste instinct vaak is om in te grijpen en je bezittingen te beschermen. Toch is dat precies wat je niet moet doen.
De politie en veiligheidsexperts zijn duidelijk: je eigen veiligheid gaat altijd voor. Dit artikel legt uit hoe je veilig handelt wanneer je vermoedt dat er een inbreker in je woning is. Na het lezen weet je precies welke stappen je moet nemen om jezelf en je huisgenoten te beschermen.
Je vermoedt een inbraak - wat nu?
Het belangrijkste moment bij een mogelijke inbraak is de eerste seconde waarop je beseft dat er iets niet klopt. Wat je in die momenten doet, bepaalt grotendeels hoe veilig de situatie verloopt.
Signalen die wijzen op een actieve inbraak
Er zijn verschillende aanwijzingen die erop kunnen duiden dat er iemand in je woning is. Onverklaarbare geluiden zoals voetstappen, het openen van laden of kasten, en gedempt gepraat zijn duidelijke signalen. Ook licht dat brandt terwijl je het uit had gelaten, of juist uit is terwijl je het aan had gelaten, kan wijzen op ongewenste aanwezigheid.
Wanneer je een alarmsysteem hebt dat afgaat, is dat een duidelijk signaal. Moderne alarmsystemen detecteren beweging of het openen van deuren en ramen. Vertrouw op deze technologie en neem het serieus wanneer het alarm klinkt.
De belangrijkste regel: je eigen veiligheid eerst
Geen enkele bezitting is je gezondheid of leven waard. De meeste inbraken duren slechts 30 seconden tot 5 minuten, en inbrekers zijn er primair op uit om zo snel mogelijk binnen te komen, waardevolle spullen te pakken, en weer te vertrekken. Zij willen confrontatie net zo min als jij.
Ongeveer 80% van alle inbraken wordt gepleegd door gelegenheidsinbrekers die bij de minste tegenstand vluchten. Toch is er altijd een risico dat een inbreker onvoorspelbaar reageert, zeker wanneer hij zich in het nauw gedreven voelt. Daarom geldt: breng jezelf eerst in veiligheid.
Je komt thuis en er is iemand binnen
Dit is een van de meest stressvolle situaties die je kunt meemaken. Je staat voor je eigen huis en beseft dat er iemand binnen is die daar niet hoort te zijn. Wat je nu doet, is cruciaal.
Ga niet naar binnen
Je eerste impuls is misschien om naar binnen te gaan om te kijken wat er aan de hand is. Dit is precies wat je niet moet doen. Ga nooit een woning binnen waarvan je vermoedt dat er een inbreker aanwezig is.
Tekenen dat er iemand binnen is, kunnen zijn: een openstaande deur die je dicht had gelaten, geforceerde sloten of ramen, beweging achter de ramen, of geluiden vanuit de woning. Trek je bij deze signalen direct terug.
Bel 112 vanaf een veilige plek
Zodra je vermoedt dat er een inbreker binnen is, bel je 112. Dit is het noodnummer voor situaties met direct gevaar. Loop naar een veilige plek, zoals een buurhuis, je auto met afgesloten deuren, of de overkant van de straat.
Houd de woning in de gaten zonder dichterbij te komen. Wanneer de inbreker naar buiten komt, kun je waardevolle informatie doorgeven aan de politie, zoals signalement, vluchtrichting of een kenteken.
Wacht op de politie
Blijf op een veilige afstand totdat de politie arriveert. Probeer niet zelf te achterhalen of de inbreker nog binnen is. Ook wanneer je denkt dat de inbreker inmiddels weg is, wacht je op de politie voordat je naar binnen gaat.
De politie zal de woning eerst veiligstellen voordat zij jou toestemming geven om naar binnen te gaan. Dit kan even duren, maar het is de veiligste aanpak.
Je hoort ‘s nachts geluiden in huis
Wakker worden van verdachte geluiden in huis is beangstigend. Je hart klopt in je keel en je moet snel beslissen wat je doet. Het goede nieuws: er is een duidelijk protocol.
Blijf waar je bent
De veiligste plek bij nachtelijke geluiden is je slaapkamer, mits je de deur kunt afsluiten. Ga niet op onderzoek uit in een donker huis. Dit brengt je in gevaar en geeft een eventuele inbreker de kans om te vluchten of, erger, je te confronteren.
Sluit indien mogelijk de slaapkamerdeur en barricadeer deze zo nodig met een stoel of kast. Pak je telefoon en bereid je voor om 112 te bellen.
Maak jezelf hoorbaar (of juist niet?)
Over dit onderwerp zijn de meningen verdeeld. Sommige experts adviseren om duidelijk geluid te maken door hard te roepen dat je de politie belt. Het idee is dat de meeste inbrekers direct vluchten wanneer zij weten dat er iemand thuis is.
Andere experts raden aan om stil te blijven en direct 112 te bellen, zodat de politie de inbreker mogelijk kan betrappen. Wat je ook kiest, de belangrijkste regel blijft: ga niet zelf op onderzoek uit en confronteer de inbreker niet.
Hoe waarschuw je huisgenoten zonder risico?
Wanneer je partner of kinderen in andere kamers slapen, is de situatie complexer. Stuur indien mogelijk een sms of WhatsApp-bericht om hen te waarschuwen stil te blijven en hun kamerdeur te vergrendelen.
Bel niet hardop door het huis om hen te waarschuwen, dit kan de inbreker op de hoogte stellen van waar iedereen zich bevindt. Wanneer kleine kinderen in een andere kamer slapen en je kunt veilig naar hen toe, maak dan een afweging. Je eigen veiligheid en die van je kinderen gaat voor.
Contact met 112 tijdens een inbraak
Weten hoe je effectief met de 112-centrale communiceert, kan het verschil maken tussen een snelle politiereactie en kostbaar tijdverlies.
Wat moet je melden?
Wanneer je 112 belt, krijg je een centralist aan de lijn die gerichte vragen stelt. De belangrijkste informatie die je moet doorgeven bestaat uit de volgende onderdelen. Noem allereerst je exacte adres inclusief huisnummer en woonplaats. Beschrijf vervolgens wat je hebt gezien of gehoord. Geef aan of je vermoedt dat de inbreker nog aanwezig is. Meld ook of er andere mensen in de woning zijn.
Wanneer je de inbreker hebt gezien, geef dan zoveel mogelijk details: geslacht, geschatte leeftijd, lengte, kleding, en bijzonderheden zoals een rugzak of fiets.
Blijf aan de lijn
De centralist zal je vragen aan de lijn te blijven totdat de politie arriveert. Dit heeft twee redenen: je kunt direct nieuwe informatie doorgeven wanneer de situatie verandert, en de centralist kan jou instructies geven.
Fluister indien nodig om de inbreker niet te alarmeren. De centralist is hierop getraind en zal geduld hebben.
Wat doet de politie na je melding?
Een melding van een actieve woninginbraak krijgt hoge prioriteit. De politie stuurt zo snel mogelijk een eenheid naar je locatie. Bij woningen met een professionele meldkamer kan de politie nog sneller worden gealarmeerd, omdat verificatie van het alarm sneller verloopt.
Na aankomst zal de politie eerst de woning veiligstellen. Zij zullen controleren of de inbreker nog aanwezig is voordat zij jou toestemming geven om naar binnen te gaan.
Waarom je nooit zelf moet ingrijpen
Het is begrijpelijk dat je woede voelt wanneer iemand inbreekt in je huis. Toch is zelf ingrijpen vrijwel altijd de verkeerde keuze.
Risico’s van confrontatie
Een confrontatie met een inbreker brengt serieuze risico’s met zich mee. Je weet niet of de inbreker gewapend is, onder invloed van middelen, of in paniek. De meeste inbrekers zijn erop uit om onopgemerkt te blijven, maar een in het nauw gedreven persoon kan onvoorspelbaar reageren.
Daarnaast is het in het donker of bij stress moeilijk om de situatie correct in te schatten. Wat je aanziet voor een inbreker, kan een huisgenoot blijken te zijn. Wat je ziet als dreigend gedrag, kan paniek zijn van iemand die betrapt wordt.
Wat zegt de wet over noodweer?
De Nederlandse wet kent het begrip noodweer, vastgelegd in artikel 41 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht. Dit betekent dat je jezelf mag verdedigen tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding. Er gelden echter strikte voorwaarden.
De juridische regels rondom aansprakelijkheid bij inbraak zijn complex. Proportionaliteit is essentieel: je reactie moet in verhouding staan tot de dreiging. Subsidiariteit speelt ook een rol: je mag alleen geweld gebruiken wanneer er geen andere optie is, zoals vluchten of hulp roepen.
Wanneer vervalt het recht op noodweer?
Zodra de aanval voorbij is, vervalt het recht op noodweer. Dit betekent dat je een vluchtende inbreker niet mag achtervolgen en aanvallen. Ook wanneer je een inbreker hebt overmeesterd en hij geen dreiging meer vormt, mag je geen verder geweld gebruiken.
Het overschrijden van de grenzen van noodweer kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Dit is een extra reden om confrontatie te vermijden en de politie het werk te laten doen.
Na afloop: de eerste stappen
Zodra de politie de situatie veilig heeft verklaard, begint een nieuw proces. Je zult aangifte moeten doen, schade moeten documenteren en mogelijk je verzekering moeten inschakelen.
Raak in de tussentijd zo min mogelijk aan in de woning. De politie kan sporen veiligstellen die kunnen helpen bij de opsporing. Maak foto’s van de situatie voordat je iets opruimt of herstelt.
De emotionele impact van een inbraak, zeker wanneer je thuis was, kan groot zijn. Gun jezelf de tijd om dit te verwerken en zoek indien nodig professionele hulp. Slachtofferhulp Nederland is bereikbaar via 0900-0101 en biedt gratis ondersteuning aan slachtoffers van misdrijven.
Het belangrijkste om te onthouden: je hebt veilig gehandeld door niet in te grijpen. Spullen zijn te vervangen, jijzelf niet.