Verdachte situatie herkennen en melden

Alerte burgers vormen een belangrijke schakel in inbraakpreventie. Veel inbraken worden voorkomen doordat oplettende buren of voorbijgangers op tijd verdacht gedrag melden. Toch is het soms lastig om te bepalen of iets echt verdacht is of gewoon onschuldig. De politie geeft aan liever een melding te veel te ontvangen dan te weinig. Dit artikel helpt je verdachte situaties te herkennen en op de juiste manier te melden.

Wat is verdacht gedrag?

Verdacht gedrag is gedrag dat afwijkt van wat normaal is in een bepaalde situatie of omgeving. Het gaat niet om hoe iemand eruitziet, maar om wat iemand doet. Inbrekers verkennen vaak eerst een buurt voordat ze toeslaan.

Concrete signalen van verkenning

Inbrekers bereiden hun actie vaak voor door de buurt te observeren. Ze letten op aan- en afwezigheidspatronen van bewoners en zoeken naar makkelijke doelwitten.

Typische verkenningsactiviteiten zijn onder andere het langzaam rondrijden door een straat, het fotograferen van woningen of het aanbellen onder een smoesje. De werkwijze van inbrekers laat zien dat ongeveer 80% gelegenheidscriminelen zijn die vooraf de situatie inschatten. Let ook op mensen die opvallend lang in geparkeerde auto’s blijven zitten met zicht op woningen.

Verdacht gedrag rond woningen

Rond woningen zijn bepaalde gedragingen extra opvallend. Denk aan iemand die over schuttingen kijkt, aan deuren en ramen voelt, of via de brievenbus naar binnen gluurt.

Ook het controleren of deuren op slot zijn door aan klinken te voelen is een duidelijk alarmsignaal. Hetzelfde geldt voor mensen die zonder duidelijke reden in tuinen of portieken staan. Let daarnaast op personen die bewoners lijken te volgen of te observeren wanneer zij vertrekken.

Verdachte voertuigen

Voertuigen spelen vaak een rol bij inbraken, zowel voor verkenning als voor de vlucht. Een auto die meerdere keren langzaam door dezelfde straat rijdt, is opvallend.

Let ook op voertuigen met afgedekte of ontbrekende kentekenplaten. Busjes die op ongebruikelijke plekken of tijden geparkeerd staan, kunnen ook verdacht zijn. Noteer indien mogelijk het kenteken, merk, kleur en eventuele bijzonderheden.

Verdacht versus gewoon: hoe maak je het onderscheid?

Niet alles wat ongewoon lijkt, is ook daadwerkelijk verdacht. Het is belangrijk om een goede inschatting te maken zonder door te slaan in achterdocht. Context speelt hierbij een cruciale rol.

Vooroordelen vermijden

Verdacht gedrag gaat over acties, niet over uiterlijk. Iemands kleding, huidskleur, leeftijd of geslacht zijn geen indicatoren van crimineel gedrag.

Focus op wat iemand doet, niet op hoe iemand eruitziet. Een goed geklede persoon kan evengoed een inbreker zijn als iemand in werkkleding. Vooroordelen leiden tot onterechte beschuldigingen en missen juist de echte verdachten.

Context is belangrijk

Beoordeel gedrag altijd in context. Een postbode die aan de deur komt is normaal, iemand die om 23:00 uur aan ramen voelt niet.

Ken je buurt en weet wat daar gebruikelijk is. In een straat met veel thuiswerkers is overdag iemand thuis normaal. In een wijk waar iedereen werkt, valt een rondscharrelende persoon juist op. Seizoen en tijdstip beïnvloeden ook wat normaal is.

Bij twijfel: liever melden

Als je twijfelt of iets verdacht genoeg is om te melden, meld het dan toch. De politie maakt zelf de afweging of actie nodig is.

Je hoeft niet zeker te weten dat iemand een crimineel is. Een melding op basis van een onderbuikgevoel kan waardevol zijn, zeker als meerdere mensen soortgelijke meldingen doen. Liever tien keer onterecht melden dan één keer een inbraak niet voorkomen.

Waar meld je wat?

De juiste instantie hangt af van de urgentie van de situatie. Er zijn drie hoofdkanalen voor het melden van verdachte situaties, elk met een eigen doel.

112: direct gevaar of misdrijf in uitvoering

Bel 112 wanneer er sprake is van een noodsituatie of een misdrijf dat op dat moment plaatsvindt. Dit is het nummer voor acute situaties waarbij direct politie-ingrijpen nodig is.

Voorbeelden zijn het zien van iemand die inbreekt, geweld of bedreiging, of verdachte personen die proberen een woning binnen te komen. Lees meer over wat te doen tijdens een inbraak voor noodsituaties. Blijf aan de lijn en volg de instructies van de meldkamer op.

0900-8844: geen spoed, wel meldenswaardig

Voor situaties die geen directe actie vereisen maar wel gemeld moeten worden, bel je het politienummer 0900-8844. Dit is het nummer voor verdachte situaties die niet acuut gevaarlijk zijn.

Denk aan verkenningsgedrag dat je eerder die dag hebt gezien, of een verdacht voertuig dat al weg is. Ook kun je hier informatie doorgeven over patronen die je in je buurt opmerkt. Bij dit nummer kun je ook aangifte doen van niet-urgente zaken.

Meld Misdaad Anoniem: 0800-7000

Wil je informatie delen zonder je identiteit bekend te maken, bel dan Meld Misdaad Anoniem op 0800-7000. Dit nummer is volledig anoniem en gratis.

Dit kanaal is geschikt als je vermoedens hebt over criminele activiteiten maar anoniem wilt blijven. Je kunt ook online melden via de website. Meld Misdaad Anoniem geeft informatie door aan de politie zonder dat jouw gegevens bekend worden.

Een effectieve melding maken

Een goede melding bevat zoveel mogelijk concrete details. Hoe meer informatie je kunt geven, hoe beter de politie kan handelen. Bereid je melding voor zolang je de situatie nog kunt observeren.

Wat te melden: signalement, voertuig, locatie, tijd

Een complete melding bevat wie, wat, waar en wanneer. Beschrijf de persoon of personen zo gedetailleerd mogelijk.

Belangrijke signalementkenmerken zijn geschatte leeftijd, lengte, postuur, haarkleur, kleding en bijzonderheden zoals een bril of tatoeages. Vermeld ook de exacte locatie, het tijdstip, de richting waarin iemand verdween en eventuele voertuiggegevens. De onderstaande lijst bevat de 6 belangrijkste elementen voor een effectieve melding aan de politie.

• Signalement persoon: Leeftijd, lengte, haarkleur, kleding, bijzonderheden.
• Voertuiggegevens: Kenteken, merk, type, kleur, schade of stickers.
• Locatie: Straatnaam, huisnummer of omschrijving van de plek.
• Tijdstip: Exacte tijd en datum van de waarneming.
• Gedrag: Wat deed de persoon precies en waarom viel dit op.
• Richting: Waar ging de persoon of het voertuig naartoe.

Noteer details voordat je belt

Schrijf details direct op zodra je iets verdachts ziet. Geheugen is onbetrouwbaar en details vervagen snel.

Houd een pen en papier bij de hand, of gebruik de notitie-app op je telefoon. Noteer het kenteken hardop terwijl je het opschrijft, dit helpt bij onthouden. Tijdige notities zijn veel betrouwbaarder dan herinneringen die je later probeert op te halen.

Foto’s en beelden

Foto’s en video-opnames kunnen waardevolle bewijzen zijn, mits veilig gemaakt. Breng jezelf nooit in gevaar om beelden te maken.

Maak indien mogelijk foto’s van een afstandje, zonder dat de verdachte persoon dit merkt. Let wel op de privacyregels rondom camerabeelden wanneer je beelden deelt. Opnames van beveiligingscamera’s kun je aan de politie overhandigen. Deel beelden niet zomaar op sociale media, dit kan onderzoek schaden.

Wat je niet moet doen

Bij het waarnemen van verdacht gedrag is het verleidelijk om zelf actie te ondernemen. Dit is echter zelden verstandig en kan gevaarlijk zijn voor jezelf en anderen.

Geen confrontatie

Benader nooit zelf een verdacht persoon om te vragen wat hij of zij aan het doen is. Je weet niet hoe iemand zal reageren en confrontaties kunnen escaleren.

Inbrekers kunnen gewapend zijn of agressief reageren wanneer ze betrapt worden. Je eigen veiligheid gaat altijd voor. Houd afstand, observeer vanuit een veilige positie en laat de politie het werk doen.

Geen eigenrichting

Neem nooit het recht in eigen hand, ook niet als je zeker weet dat iemand iets verkeerds doet. Eigenrichting is strafbaar en leidt tot escalatie.

Het aanhouden of vasthouden van verdachten kan juridische gevolgen voor jou hebben. Ook fysiek ingrijpen bij een inbraak brengt grote risico’s met zich mee. Meld, documenteer en laat professionals hun werk doen.

Geen achtervolgingen

Volg nooit een verdacht persoon of voertuig. Achtervolgingen zijn gevaarlijk en kunnen worden opgemerkt door de verdachte.

Als de verdachte doorheeft dat hij of zij wordt gevolgd, kan dit tot agressie of gevaarlijk rijgedrag leiden. Bovendien loop je het risico zelf verdwaald te raken of in een onveilige situatie terecht te komen. Noteer de laatste bekende positie en geef dit door aan de politie.

Melden via buurtapps

Buurt-WhatsApp groepen en apps zoals Nextdoor zijn populaire kanalen om informatie te delen met buren. Deze kunnen waardevol zijn mits goed gebruikt.

Spelregels voor effectief gebruik

Buurtapps werken het beste wanneer er duidelijke afspraken zijn over wat wel en niet gedeeld wordt. Zonder regels ontstaat al snel ruis en onterechte beschuldigingen.

Deel alleen concrete waarnemingen, geen vermoedens of roddels. Vermijd het noemen van signalement als dit tot discriminatie kan leiden. Houd berichten feitelijk en kort. In een goed georganiseerde buurtpreventie-WhatsApp zijn deze spelregels vooraf vastgelegd.

Wanneer de politie inschakelen

Een buurtapp is geen vervanging voor het melden bij de politie. Informatie die alleen in de app staat, bereikt de autoriteiten niet automatisch.

Bij echte verdachte situaties: meld altijd eerst bij de politie via 112 of 0900-8844. Deel daarna eventueel in de buurtapp dat je een melding hebt gedaan. Zo voorkom je dat iedereen gaat bellen over dezelfde situatie en weet de buurt dat er actie is ondernomen.